Elpek cloth

The tradition & historical record

Elpek bezi, Zonguldak'ın Karadeniz Ereğli ilçesinde üretilen yöresel el dokumalarıdır. "Düzen” adı verilen el tezgâhlarında keten ve pamuk ipliği ile dokunur. Çaycuma’da "pelemet" diğer yerleşim birimlerinde "çözme bez" olarak bilinir. Elpek bezi, Karadeniz Ereğli'de 1960'lı yıllara kadar köylünün geçim kaynağı ve giyim malzemesi iken yörede sanayi gelişip, dokumacılıktan ve buna paralel olarak keten tarımından vazgeçilmesinden sonra önemini yitirmiştir. ¹

Karadeniz Ereğli yöresinde keten dokumacılığının 6 bin 500 yıllık bir geçmişi olduğuna yönelik bulgular vardır. Keten dokumacılığı, yörede Antik Çağ'da hüküm sürmüş olan Frigler döneminde yaygınlaşmıştır. Kâtip Çelebi'nin Cihannüma başlıklı eserine göre bölgede elpek bezi ile Osmanlı donanması için yelken bezi üretilmiştir. Elpek bezi, geçmiş yüzyılda giyim malzemesi ve iç çamaşırı, gömlek, çarşaf gibi ihtiyaçlar için kullanılmıştır. 1940-1950 yıllarında kaybolma sürecine giren elpek bezinin üretimi, 1997 yılında Ereğli ilçesinin Kandilli semtinde Nilgün Efes tarafından bir dokuma evi kurulması ile yeniden canlandırılmıştır. Günümüzde elpek bezi ile masa örtüleri ve hediyelik eşyalar yapılmaktadır. Ayrıca elpek bezi Karadeniz Ereğli'sini temsil eden turistik ürünler arasında yer almaktadır. ¹

Mekikleri el ile atılan iki ayaklı tezgahlarda bezayağı tekniği ile dokunur. Atkı veya çözgüsünde keten ve pamuk ipliği kullanılır. Çözgü ve atkıda tek renk veya renk tekrarları kullanılarak boyuna dikey çizgili dokumalar üretilmektedir. ¹

The text above is adapted from the Wikipedia article “Elpek bezi”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. ¹

Elpek cloth is traditional textile product from Turkey, according to the structured record cited below. This entry was generated automatically from that record and has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. ²