Etruscus ritus

The tradition & historical record

Etruscus ritus (łac. rytuał etruski) – etruski rytuał, zgodnie z którym zakładano miasta na terenie starożytnej Italii. Był ściśle związany z obrzędem auspicjów. Augur po spełnieniu wróżb z lotu ptaków wybierał miejsce na przyszłe miasto, kierując ku słońcu przyrząd zwany groma. Według uzyskanych danych wyznaczał główną ulicę – decumanus (wiodącą ze wschodu na zachód); prostopadle do niej wyznaczana była cardo. Na przecięciu ich osi wyznaczano przestrzeń dla forum. Następnie założyciel dokonywał rytualnego zaorania granic miasta za pomocą lemiesza z brązu oraz wytyczenia i poświęcenia tzw. pomerium, wewnątrz którego powstawała siatka ulic miejskich – wzdłużnych i poprzecznych (decumani i cardines). W praktyce fizyczne ukształtowanie miejsca często uniemożliwiało założenie miasta ściśle według Etruscus ritus i zmuszało do odstępstw od jego rygorystycznych zasad. Ich materialnym świadectwem są pozostałości miasta odkrytego w latach 60. XX w. w Marzabotto w pobliżu Bolonii. Główne ulice miały tam 15 m szerokości, boczne – od 12 do 5 metrów. Według legendy o Romulusie również Rzym został ukształtowany według zasad Etruscus ritus. Właśnie po przekroczeniu pomerium Remus został zabity przez brata.

The text above is adapted from the Wikipedia article “Etruscus ritus”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence.

Etruscus ritus is Etruscan ritual, according to the structured record cited below. This entry was generated automatically from that record and has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. ¹