The tradition & historical record
4 min read · 2 sourcesFestiwal Dialogu Czterech Kultur – multidyscyplinarny festiwal odbywający się w Łodzi w latach 2002–2009, powołany z inicjatywy Witolda Knychalskiego. Festiwal odbywał się na przełomie sierpnia i września i trwał około 10 dni. Nazwa festiwalu odnosi się do czterech kultur, które wywarły wpływ na historię Łodzi: niemieckiej, żydowskiej, polskiej i rosyjskiej. Po nieprawidłowościach finansowych przy organizacji festiwalu w 2009 roku – Festiwal Dialogu Czterech Kultur organizowany przez instytucję Miasto Dialogu (założoną przez miasto Łódź i Fundację „Festiwal Dialogu Czterech Kultur”) przestał istnieć pod dotychczasową nazwą. Od 2010 roku odbywa się Festiwal Łódź Czterech Kultur, którego organizatorem jest Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. 1
I edycja (27 września–6 października 2002 roku)
Zespół Teatru Wielkiego-Opery Narodowej pokazał inscenizację „Króla Rogera” Karola Szymanowskiego w reżyserii Mariusza Trelińskiego. Odbyły się dwie wystawy fotograficzne „Marlena Dietrich. Narodziny legendy” w Muzeum Kinematografii oraz „Gdyby 6 była 9” w galerii Łódzkiego Towarzystwa Fotograficznego. Zespół I edycji Festiwalu 1
Witold Knychalski, Barbara Knychalska – fundatorzy festiwalu Maciej Domański – dyrektor artystyczny festiwalu 1
II edycja (14–20 września 2003 roku)
Festiwal zainaugurował koncert Israel Philharmonic Orchestra pod dyrekcją Zubina Mehty. Twórcą orkiestry był polski skrzypek żydowskiego pochodzenia – Bronisław Huberman. Po raz pierwszy wystąpiła publicznie pod batutą dyrygenta Arturo Toscaniniego w 1936 roku. W Łodzi izraelscy muzycy wykonali VII symfonię Gustava Mahlera. Goście Festiwalu mogli zobaczyć jeszcze m.in. występy dwóch grup teatralno-cyrkowych z Rosji i Niemiec. W programie nie zabrakło także wystaw i paneli dyskusyjnych. Większość imprez odbywało się w halach oraz specjalnych namiotach ustawionych na terenie Manufaktury w dawnej fabryce Poznańskiego. Zespół II edycji Festiwalu 1
Witold Knychalski, Barbara Knychalska – fundatorzy festiwalu Ryszard Maciej Okuński – dyrektor festiwalu Michał Merczyński – dyrektor artystyczny festiwalu 1
III edycja (3–11 września 2004 roku)
Trzecią edycję Festiwalu rozpoczął spektakl muzyczny poświęcony 60. rocznicy likwidacji łódzkiego getta. „Niewidzialni” – koncert poświęcony pamięci łódzkich Żydów. Muzyczno-plastyczny spektakl przygotował Jerzy Kalina, znany z tworzenia spektakularnych widowisk plenerowych. W tym hołdzie złożonym przeszłości wystąpiło tylko dwóch żywych bohaterów: dyrygent oraz słynny kantor z Synagogi przy 5 Alei w Nowym Jorku – Joseph Malovany. Trzeciego września teatr Gesher Theatre z Izraela wystawił spektakl „Adam Zmartwychwstały”. Sztuka, niekonwencjonalna opowieść o Holokauście, to historia Adama, niegdyś więźnia obozu koncentracyjnego, a obecnie pacjenta zakładu psychiatrycznego. Formacja artystyczna, Łódź Kaliska przygotowała specjalnie na Festiwal nowy projekt. Pomysł był oryginalnym dialogiem z kulturą masową i wszechogarniającymi postawami konsumpcyjnymi. Punktem wyjścia stała się słynna praca prekursora pop-artu Richarda Hamiltona z 1956 roku „Co sprawia, że dzisiejsze mieszkania są tak pociągające?”. W łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej odbywał się cykl filmowy „Czterech wielkich, czterech kultur” (7–11 września), podczas którego zaprezentowane zostały filmy w reżyserii: Volkera Schloendorffa, Wojciecha Hasa, Andrieja Tarkowskiego i Romana Polańskiego. 1
IV edycja (26 sierpnia–4 września 2005 roku)
Koncert inauguracyjny poprowadził Jan A.P. Kaczmarek. Odbyły się koncerty muzyków takich jak: Valentina Silvestrova i Arvo Pärta, Gidon Kremer, Noa. W Atlasie Sztuki można było obejrzeć część kolekcji sztuki nowoczesnej Gerharda Jürgena Bluma-Kwiatkowskiego. W innych łódzkich galeriach wystawy otworzyli też Konstantin Batinkow, Srul Werman, Ryszard Bilan i Avraham Eilat. Rosyjski Teatr Derevo pokazał spektakl „Boska komedia” według Dantego. Odbyły się również panele dyskusyjne na tematy związane z tytułem festiwalu. Zespół IV edycji Festiwalu 1
Witold Knychalski, Barbara Knychalska – fundatorzy festiwalu Ryszard Maciej Okuński – dyrektor festiwalu Michał Merczyński – dyrektor artystyczny festiwalu Patronat honorowy: Prezes Rady Ministrów. 1
V edycja (1–10 września 2006 roku)
Widowiskiem inaugurującym Festiwal było „Zaczarowane Miasto” na rynku Manufaktury, gdzie odbywały się kolejne koncerty (m.in. skrzypaczki Sophie Solomon). W Teatrze Nowym odbyły są spektakle moskiewskiego Teatru na Tagance pt. „Wysocki” oraz „The Town of The Little People” The Jeruzalem Khan Theatre z Izraela. Odbyły się również panele dyskusyjne na tematy związane z tytułem festiwalu. Inne wydarzenia: 1
„Etniczne Brzmienie Czterech Kultur” – widowisko, reż. Piotr Trzaskalski „Bal w Operze”, spektakl w reżyserii Tomasza Koniny, muzyka Zygmunt Krauze; Teatr Jaracza „Niżyński” – spektakl; Teatr Jaracza „Halka” – spektakl, Plac Dąbrowskiego (premiera) koncerty zespołów: Cool Kids of Death, Power of Trinity, Dorota Miśkiewicz, Renata Przemyk. Zespół V edycji Festiwalu 1
Witold Knychalski, Barbara Knychalska – fundatorzy festiwalu Ryszard Maciej Okuński – dyrektor festiwalu Krzysztof Sowik – z-ca dyrektora festiwalu Rafał Wołujczyk – z-ca dyrektora festiwalu Patronat honorowy: Prezes Rady Ministrów. 1
The text above is adapted from the Wikipedia article “Festiwal Dialogu Czterech Kultur”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. 1
Festiwal Dialogu Czterech Kultur is recorded in open cultural data. The structured record cited below does not describe the practice, and this entry has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. 2
The source record links this tradition to 1 external register, which can be verified through the citation. 2