Makil-dantza

The tradition & historical record

Makil-dantza Durangaldeko dantza da, txistu eta danbolinaren doinuak jarraituz egiten da. Herriko eta auzo edo kofradietako jaietan zortzi lagunek egiten dituzte dantzok, txistulariak lagunduta. Makil Jokoa eta Makil-joko nagusia izenak ere erabiltzen dira, dantzaren jatorria makil-borrokarekin lotuta dago eta. Dantzari-dantza dantza sortako zazpigarrena da, honetan bakarrik erabiltzen da makila tresna gisa. Badira Euskal Herrian beste dantza batzuk makilekin egiten direnak. ¹

Makil dantzak ezpata jokoen (Ezpata Joko Nagusia eta Ezpata Joko Txikia) egiturari eutsi dio; hiruretan, zortzi dantzari ditugu, binakako ilaretan antolatuta eta armatuta, makilez hemen, ezpatez han. Hainbat erakustaldi eta posizio aldaketa egingo dituzte, tresnak elkarren kontra jotzen dituztela. Makil dantzaren egituran hiru zati bereiz ditzakegu: ¹

Sarrera, bi ilarak bakar batean biltzen dituena agintarien aurrean makila aurkezteko eta gero binakako formaziora itzultzeko, eta jarraian Ezpata Joko Nagusian egiten den antzeko simulazio bat egiten da, zango trebetasuna erakusteko. Ondoren, makil kolpeek bakoitza bere posizioa defendatzera eta erasotzera bultzatzen dute, eta goian eta behean gurutzatutako kolpeak leku aldaketa ahalbidetzen du, musikaren erritmoaren arabera aldatuz hasierako posiziora iritsi arte. Azkenik, kolpeak eta pausoak arinagoak egiten dira, eta gurutzaketak begien altuerako eta belaunetako erasora eta defentsara mugatzen dira, armen erabileran trebetasuna erakutsiz. ¹

Guztira dantzari-dantzak zortzi atal hauek ditu hasierako Agintariena (edo Ikurrin dantza) sarreraren ondoren: ¹

Zortzinangoa Ezpata joko txikia Banangoa Binangoa Ezpata joko handia Launangoa Makil jokoa (edo Makil dantza) Txotxongiloa (edo Txakarrenkoa). ¹

Dantza honen sorrerari ezin zaio data zehatz bat ezarri. Durangaldeko tradizioan sortutako dantza-sorta da. Humdboldt alemaniarrak 1881ean deskribatu zuen. Txelu Etxebarria begoñatarrak, 28 urtez dantzari aritu ondoren, liburuak argitaratu zituen 1969an eta 1990an. Gaur egun, Dantzari Dantzako gainerako dantzak bezala, Abadiño, Berriz, Garai, Iurreta, Izurtza eta Mañarian ikus dezakegu, baina iraganean merindade osoan zabaldu zela uste da. nahiz eta litekeena den beste garai batean hedatuagoa egon izatea, eta ondoko Gipuzkoako dantzen antzekoa da. ¹

Makil borroka ¹

Larrinaga, Josu. «Dantzari-dantza - Auñamendi Eusko Entziklopedia» Auñamendi.eusko-ikaskuntza.eus Makil Joko Nagusia. dantzan.eus atarian bideo bat. «Euskal Herriko Dantzak | Makil Joku» www.dantzak.eus. argazkia, azalpena, audioa eta bideoa ¹

The text above is adapted from the Wikipedia article “Makil jokoa”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. ¹

Makil-dantza is recorded in open cultural data. The structured record cited below does not describe the practice, and this entry has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. ²