The tradition & historical record
3 min read · 2 sourcesΟ μαλεβιζιώτικος χορός ή μαλεβιζιώτης είναι ένας κρητικός χορός ο οποίος ονομάστηκε έτσι καθώς χορεύτηκε πρώτα στην Επαρχία Μαλεβιζίου. Συναντάται και ως καστρινός παίρνοντας το όνομά του από το Ηράκλειο που παλιά ονομαζόταν Κάστρο. Είναι αλματώδης χορός. Πρόκειται για έναν από τους πιο γρήγορους και ζωηρούς κρητικούς χορούς. Γι' αυτό το λόγο, είναι και ένας από τους πιο αγαπητούς. Χορεύεται σε κύκλο, με τα χέρια πιασμένα από τις παλάμες στο ύψος των ώμων και τους αγκώνες λυγισμένους. 1
Μέτρο και ενορχήστρωση
Ο χορός αυτός συνοδεύεται από μουσική προερχόμενη από κρητική λύρα, ασκομαντούρα, βιολί, λαούτο ή μαντολίνο. Χορεύεται σε ρυθμό με μέτρο 2/4. 1
Βήματα και φιγούρες
Περιλαμβάνει 16 βήματα: 8 μπροστά και 8 πίσω. Μερικές φορές όμως τα 8 βήματα μπορούν να γίνουν και επιτόπου. Ο χορευτής που κρατάει πρώτος, έχει τη δυνατότητα να αποσπαστεί από τον κύκλο έτσι ώστε να κάνει άλματα στριφογυριστά, συνθέτοντας πολλαπλούς ενθουσιώδεις βηματισμούς. Οι βηματισμοί αυτοί περιλαμβάνουν φιγούρες που παρουσιάζουν μια ιδιομορφία. Πρόκειται για πλαγιαστές, κοφτές φιγούρες. Ειδικότερα, εάν είναι ο χορευτής γνωρίζει καλά τους κρητικούς χορούς, έχει την ικανότητα να δημιουργήσει την δική του χορευτική πράξη και να εκτελέσει τις λεγόμενες όρτσες (αυτοσχέδιες κινητικές δημιουργίες του χορευτή). Προκειμένου να εκτελέσει ο άντρας τις συγκεκριμένες χορευτικές φιγούρες, μπορούν και τα 16 βήματα του χορού να γίνουν επιτόπου. Ο Γεώργιος Χατζιδάκις έχει περιγράψει με χαρακτηριστικό τρόπο αυτές τις ιδιαίτερες φιγούρεςάλλοτε ο οδηγός του χορού αποσπάται του κύκλου και χορεύει μόνος κρούοντας χείρας, άλλοτε πάλιν υψών τους πόδας κτυπά αυτούς με τα χείρας του εν ρυθμό. Οι πλέον ευκίνητοι στηριζόμενοι δια της μία χειρός επί του δευτέρου χορευτού και υψούντες το σώμα επί των ποδών, κάμπτουν τούτο προς τα όπισθεν, μέχρις ότου η κεφαλή αυτών εγγίζει το έδαφος. Ανορθούμενοι δ’ έπειτα αποτόμως εξακολουθούν χορεύοντας χωρίς να χάσουν τον ρυθμόν. 1
Προέλευση - Ιστορία
Πήρε το όνομά του από την επαρχία Μαλεβιζίου όπου πρωτοεμφανίστηκε. Λέγεται μάλιστα πως προήλθε από τον αρχαίο πολεμικό χορό Ορσίτη (είδος πυρρίχιου χορού) ή από κάποιο άλλο είδος πολεμικού χορού που αναπαριστά σκηνές της μάχης ή της προσπάθειας να καταληφθεί το κάστρο του Ηρακλείου. Σημαντικό είναι να ειπωθεί πως ο χορός ειναι διαφορετικός στα ορεινά και τα καμπίσια μέρη. 1
Διάδοση
Ο Μαλεβιζιώτης είναι από τους πιο διαδεδομένους χορούς της Κρήτης. Παρατηρείται πως είναι ιδιαίτερα αγαπητός στους ντόπιους Κρητικούς αλλά και σε πολλούς ακόμα. Για το λόγο αυτό, στα κρητικά πανηγύρια και γλέντια, καταλαμβάνει πρώτη θέση. Χορεύεται κυρίως από άνδρες αλλά και η δυναμική παρουσία των γυναικών γίνεται αισθητή. 1
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
«Μαλεβιζιώτης ή Καστρινός Χορός ή Πηδηχτός». Λαογραφικός - Χορευτικός Όμιλος «ΚΡΗΤΕΣ». «Ο τόπος και οι χοροί του: «Μαλεβιζιώτης»». Επί Ασπαλάθων - Ι.Ν. Αγίων Αναργύρων Ηλιουπόλεως. 16 Ιουνίου 2017. 1
The text above is adapted from the Wikipedia article “Μαλεβιζιώτικος χορός”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. 1
Maleviziotis is type of dance, according to the structured record cited below. This entry was generated automatically from that record and has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. 2
The source record links this tradition to 1 external register, which can be verified through the citation. 2