The tradition & historical record
3 min read · 2 sourcesTari Tumbu Tanah (aksara Bali: taritumbutanaḥ) inggih punika tari tradisional khas krama Arfak sané meneng ring Manokwari. Tarian puniki taler mawasta Dansa Tumbu Tana, tur tarian ular, krana tarian puniki barisanyanné mawentuk lelipi sané melilit ring punyané. Tari Tumbu Tanah ketahnyané kalaksanayang antuk nganggra acara-acara sané penting, sakadi nyanggra tamiu saking wewengkon krama Arfak sané lianan, ri tatkala menang ring perang, miwah nyanggra upakara pawiwahan. Tari Tumbu Tanah kaanggén jati raga ring krama Arfak, krana makasami gerakannyané formal, gending pengiring, alat musik, miwah aksésoris sané kaanggén kadadosang ciri khas krama Arfak sané mabinayan sareng tari suku lianan sané wénten ring wewengkon Papua. 1
Lelintihan Tari Tumbu Tanah
Krama Arfak utawi Mnu Kwar sané meneng ring wewengkon Manokwari, kakapah dados pat sub-wong, inggih punika wong Hattam, wong Sough, wong Moile, miwah wong Meyakh. Makasami wong punika madué kesenian tari sané pateh, inggih punika Tari Tumbu Tanah. Krama irika ngawastanin tarian puniki Tari Tumbu Tanah krana, krama irika ngabaosang nganggén basa sané malianan. Wong Hattam ngawastanin Ibihim, wong Moile ngawastanin Isim, wong Meyakh ngawastanin Mugka, tur wong Sough ngawastanin Manyohora. Tari Tumbu Tanah kalaksanayang masal tur sané ngigelang nénten wénten wates jumlahné. Tari punika prasida kaigelang olih makasami krama irika. Nika mawinan tarian puniki kaigelang olih anak sané kantun cerik ngantos anak sané sampun lingsir. 1
Tetujon Tari Tumbu Tanah
Krama Arfak manadosang Tari Tumbu Tanah dados jati raga sané mawit saking nenek moyangnyané. Krama irika maosang indik gerak, baris, musik, miwah aksésoris ring Tari Tumbu Tanah marupa ciri khas krama Arfak sané ngranayang malianan sarenga tarian ring wawengkon Papua sané lianan. Yéning wénten anak sané miragi utawi ngetonin Tari Tumbu Tanah puniki, pastika anak punika uning, tari punika kalaksanayang olih krama Arfak. Tari Tumbu Tanah puniki patut kaigelang olih akéh krama, minakadi dasa diri. Nika kadadosang cihna indik krama Arfak nénten prasida urip padéwékan. Ring krama punika urip sareng-sareng, punika nyihnayang krama irika sakadi kulawarga sané raket manyama braya. Tari puniki taler kadadosang cihna astiti bhakti majeng ring Tuhan miwah para leluhur sané sampun ngicénin kerahayuan, ajeng-ajengan, miwah menang ring perang. Krama Arfak ngalaksanayang upakara ngajeng sareng-sareng sané mawasta cintakuek. Tradisi puniki kaanggén antuk ngerumaketang krama irika. 1
Pranala luar
Destinasi Tersembunyi di Pegunungan Arfak Pikon, Alat Musik Tradisional Papua Archived 2020-11-15 at the Wayback Machine Sejarah Rumah Kaki Seribu Archived 2019-04-17 at the Wayback Machine Video Dokumenter Tari Tumbu Tanah Balai Pelestarian Nilai Budaya Papua (Bagian 1) Video Dokumenter Tari Tumbu Tanah Balai Pelestarian Nilai Budaya Papua (Bagian 2) Video Tari Tumbu Tanah di Situs Kabar Port Numbai 1
The text above is adapted from the Wikipedia article “Tari Tumbu Tanah”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. 1
Tari Tumbu Tanah is type of dance, according to the structured record cited below. This entry was generated automatically from that record and has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. 2
The source record links this tradition to 2 external registers, which can be verified through the citation. 2