Յայլի (Յալլի, Զոփի), հայկական ժողովրդական խմբապար, շուրջպար։
01 · What it is
Living Tradition
Documented cultural tradition on record; family classification awaits an editor.
02 · Where & name
Geography awaiting source
Add a cited source naming the region or community that carries it.
03 · How it is doing
□□□□ (Not yet assessed)
Documented in open cultural records, but no cited field assessment of its current vitality has been added here yet.
04 · Proof & reuse
2 cited sources
Every claim links to a public record below. Free to quote, teach, and share under CC BY-SA 4.0.
Chapter Takeaways
Ընդհանուր նկարագիրՊարեղանակի չափը՝ 2/4։ Պարում են տղամարդիկ։ Տարածված է Հայաստանի Նոյեմբերյանի, Իջևանի շրջաններում, Զանգեզուրում և Արցախում։ Այս պարին բնորոշ են ոտքով շեշտակի հարվածները գետնին։ Յայլի պարն ունի երկու տարբերակ։
ԿատարումՌուս ազգագրագետ Պ․ Զելինսկին 1882 թվականին Էրիվանի նահանգում հաստատված Պարսկաստանից հայրենադարձված հայերի հարսանեկան ծեսերի նկարագրության մեջ նշել է, որ յայլի պարը պարել են ձեռքերը վեր պարզած։ Պարը պատկանում է գյովնդ…
ԲառերՅայլի պարերգի բառերի տարբերակներից հավաքել ու գրի է առել ազգագրագետ Մ․ Իսահակյանը 1898 թվականին Շիրակի գավառում։.
Common Questions Answered on Record
What is yali in plain words?
Յայլի (Յալլի, Զոփի), հայկական ժողովրդական խմբապար, շուրջպար։
Where is yali practised or documented?
No verified geographic place has been linked on record yet — editors can add a cited place from the edit page.
What is the current condition of yali today?
□□□□ (Not yet assessed): Documented in open cultural records, but no cited field assessment of its current vitality has been added here yet.
How do I cite or share this yali entry?
Cite as: "yali." folkroom, https://folkroom.org/art-forms/yali, text CC BY-SA, with attribution.
Յայլի (Յալլի, Զոփի), հայկական ժողովրդական խմբապար, շուրջպար։ 1
Ընդհանուր նկարագիր
Պարեղանակի չափը՝ 2/4։ Պարում են տղամարդիկ։ Տարածված է Հայաստանի Նոյեմբերյանի, Իջևանի շրջաններում, Զանգեզուրում և Արցախում։
Այս պարին բնորոշ են ոտքով շեշտակի հարվածները գետնին։
Յայլի պարն ունի երկու տարբերակ։ 1
Առաջին տարբերակը պարում են ձեռքերը բռնած, դեպի աջ շարժմամբ, արագ տեմպով։
Երկրորդ տարբերակում ընտրում են պարագլուխ («մայր»), բոլոր պարողները վերցնում են մեկական ճիպոտ և իրար ետևից շարված, առանց ձեռքերը բռնելու պարում՝ կրկնելով պարագլխի այլևայլ շարժումները, եթե մեկը սխալվեց կամ ուշացավ, մնացած պարողները, շարժումը կատարելուց հետո, նրան «ծեծում են» ձեռքի ճիպոտներով։
Պարը կապված է հնագույն պաշտամունքային արարողությունների հետ։ Պարի և պարեղանակի տեմպը գործողության համաձայն արագանում կամ դանդաղում է։ 1
Կատարում
Ռուս ազգագրագետ Պ․ Զելինսկին 1882 թվականին Էրիվանի նահանգում հաստատված Պարսկաստանից հայրենադարձված հայերի հարսանեկան ծեսերի նկարագրության մեջ նշել է, որ յայլի պարը պարել են ձեռքերը վեր պարզած։
Պարը պատկանում է գյովնդ կոչվող պարերի խմբին։
Հայ ազգագրագետ Երվանդ Լալայանը 1897 թվականին հիշատակել է յայլի պարը Վարանդայի (Շուշիի գավառ)շրջանի հայերի հարսանեկան տոնակատարությունների ժամանակ։ Նկարագրելով Ելիզավետպոլի (այժմ՝ Գյանջա) հայերի կենցաղն ու ավանդույթները 1900 թվականին, նշել է, որ նշանադրության արարողության ժամանակ (Վարդավառի տոնին ճաշից հետո) բնակիչները հավաքվել են բաց տարածքում, որտեղ դհոլի ու զուռնայի հնչյունների ներքո, ձեռք ձեռքի տված, պարել են զոմփի և այլ պարեր։
Հայ ազգագրագետ Գ․ Երզնկյանցը, 1898 թվականին նկարագրելով հայկական հարսանիքը Լոռիում, հիշատակել է, որ տոնախմբության ժամանակ կատարել են մենապարեր՝ ռազմապար կոխ և զոմպի 1
Բառեր
Յայլի պարերգի բառերի տարբերակներից հավաքել ու գրի է առել ազգագրագետ Մ․ Իսահակյանը 1898 թվականին Շիրակի գավառում։. 1
The text above is adapted from the Wikipedia article “Յայլի”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. 1
yali is Armenian folk male collective dance, according to the structured record cited below. This entry was generated automatically from that record and has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. 2
