The tradition & historical record
2 min read · 2 sourcesHerody – ludowe przedstawienia bożonarodzeniowe, podobne do jasełek, odgrywane w różnych regionach Polski przez grupy kolędnicze. 1
Opis
Przedstawienie wywodzi się z teatru średniowiecznego. Jest śladem dawnych misteriów kościelnych i jest uważane za najważniejszą formę kolędowania. 1
Treść przedstawienia opiera się na fragmencie Ewangelii (Mt 2, 16-19) opisującym rzeź niewiniątek i śmierć króla Heroda Wielkiego. Główny wątek dramatyczny ma cechy moralitetu – ukazuje walkę dobra (anioł) ze złem (diabeł). Herod skazany jest na wieczne potępienie i poddawany dwóm egzekucjom: śmierć zabiera jego ciało, a diabeł – duszę. W niektórych regionach Polski do wątku głównego dodawane były wątki fakultatywne, np. humorystyczne sceny z Żydem i Turkiem lub wizyta Trzech Króli albo akcenty patriotyczne (ułan walczący z Turkiem). 1
Grupa Herodów w okresie od drugiego dnia Bożego Narodzenia (wspomnienie św. Szczepana) do Święta Trzech Króli (a czasem do święta Matki Boskiej Gromnicznej 2 lutego) przechodzi przez miejscowość. Publiczność stanowią mieszkańcy odwiedzanych i mijanych posesji. Praktykowane są również formy sceniczne lub łączone (pochód oraz finał na scenie). Biorący udział w przedstawieniu sami przygotowują przebrania i rekwizyty, uczą się roli. Grupy biorą udział w konkursach i przeglądach. 1
Schemat głównego wątku
Przedstawienie Heroda (dokonane przez marszałka lub kogoś z jego świty). Autoprezentacja Heroda. Wiadomość o narodzinach Chrystusa (podana przez Trzech Królów albo kogoś ze świty Heroda). Przesłuchanie Żyda o miejscu narodzenia Mesjasza. Wydanie rozkazu zabicia wszystkich niemowląt płci męskiej. Nakłanianie Heroda do zmiany decyzji (anioł lub syn Heroda). Zapowiedź śmierci Heroda (anioł, w niektórych regionach Turek). Pojawienie się śmierci i diabła oraz próba wykupienia się Heroda od śmierci. Śmierć Heroda i spór między diabłem i śmiercią o jego duszę. 1
The text above is adapted from the Wikipedia article “Herody”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. 1
Herody is Polish Christmas folk custom, according to the structured record cited below. This entry was generated automatically from that record and has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. 2





