Wawrzyńcowe Hudy – obrzęd w gminie Rajcza i Ujsoły polegający na paleniu ogromnych stosów i ognisk.
01 · What it is
Living Tradition
Documented cultural tradition on record; family classification awaits an editor.
02 · Where & name
Poland
Placed on record in Poland.
03 · How it is doing
□□□□ (Not yet assessed)
Documented in open cultural records, but no cited field assessment of its current vitality has been added here yet.
04 · Proof & reuse
2 cited sources
Every claim links to a public record below. Free to quote, teach, and share under CC BY-SA 4.0.
Chapter Takeaways
GenezaIstnieją cztery hipotezy pochodzenia obrzędu Wawrzyńcowych Hud.
HistoriaTradycja prawdopodobnie wywodzi się z Rajczy, kultywowano ją także w Rycerce Dolnej, Rycerce Górnej i Soli.
Common Questions Answered on Record
What is Wawrzyńcowe Hudy and what does it mean?
Wawrzyńcowe Hudy – obrzęd w gminie Rajcza i Ujsoły polegający na paleniu ogromnych stosów i ognisk. Documented cultural tradition on record; family classification awaits an editor.
Where did Wawrzyńcowe Hudy originate and where is it practised?
Sources on this page place Wawrzyńcowe Hudy in Poland.
Is Wawrzyńcowe Hudy still practised today and what is its cultural significance?
□□□□ (Not yet assessed): Documented in open cultural records, but no cited field assessment of its current vitality has been added here yet. Istnieją cztery hipotezy pochodzenia obrzędu Wawrzyńcowych Hud.
How do I cite or reference Wawrzyńcowe Hudy in research and Wikipedia?
Cite as: "Wawrzyńcowe Hudy." folkroom, https://folkroom.org/art-forms/wawrzyncowe-hudy, text CC BY-SA, with attribution.
Wawrzyńcowe Hudy — folkroom Archival DossierCanonical URI: https://folkroom.org/art-forms/wawrzyncowe-hudyScan QR code for primary sources, interactive World Atlas coordinates, and CC BY-SA 4.0 citation files (.bib / .ris).
The tradition & historical record
3 min read · 2 sources
Wawrzyńcowe Hudy – obrzęd w gminie Rajcza i Ujsoły polegający na paleniu ogromnych stosów i ognisk. Tradycyjnie odbywa się w wigilię święta Wawrzyńca. 1
Geneza
Istnieją cztery hipotezy pochodzenia obrzędu Wawrzyńcowych Hud. Najpopularniejsza w miejscowej tradycji odnosi się do najstarszego górala, któremu w trakcie zarazy przyśniły się słupy ognia, o czym opowiedział proboszczowi. Zdecydowali, że na halach należy rozpalić wysokie ogniska, dzięki czemu rzekomo zaraza opuściła okolicę. Coroczne palenie hud ma być upamiętnieniem tego wydarzenia.
Druga wersja podaje, że w czasach zarazy najstarszy z miejscowych górali miał widywać pokutujące dusze zmarłych noszące świece. Po poinformowaniu o tym proboszcza Milówki zadecydowano o wzniesieniu w tym miejscu kościoła, na co zgodzić się miał król Jan Kazimierz podczas pobytu w Rajczy w 1669 roku. Budowa świątyni została zakończona w 1674 roku i miała rzekomo przerwać pojawianie się złych duchów. Wydarzenie to ma nawiązywać do męczeństwa św. Wawrzyńca.
Trzecia hipoteza łączy obrzęd Wawrzyńcowych Hud ze zwyczajem palenia ognisk w kulturze pasterskiej. W terminie około 10 sierpnia pasterze często kończyli zbiory paszy na okres zimowy, natomiast około 15 sierpnia przepędzano stada z tołoki (ziemi, która w danym roku służyła za pastwiska) na carynę (ziemię, która w danym roku była uprawiana), co oznacza, że obrzęd mógł być związany ze świętem kończącym żniwa.
Czwarta hipoteza łączy genezę Wawrzyńcowych Hud z obrzędami świętojańskimi, które związane są z wiarą w oczyszczającą moc ognia. Obrzędy wawrzyńcowe posiadają wspólne elementy z Zielonymi Świątkami oraz nocą świętojańską, np. palenie ognisk, tańce wokół ognia, obieganie pól z ogniem odpalonym od hudy. Przeniesienie terminu święta z czerwca na sierpień mogło być związane z chrystianizacją górali i uprawianiem starych obrzędów pod pretekstem kultu św. Wawrzyńca, co zresztą mogło być pierwotnym powodem palenia hud. 1
Historia
Tradycja prawdopodobnie wywodzi się z Rajczy, kultywowano ją także w Rycerce Dolnej, Rycerce Górnej i Soli. Od 1978 roku Wawrzyńcowe Hudy odbywają się w Ujsołach w ramach Tygodnia Kultury Beskidzkiej, dzięki czemu podpalenie hudy poprzedzone jest występami zespołów folklorystycznych.
Połączenie wydarzeń powoduje, że podpalenie hudy w Ujsołach odbywa się zazwyczaj w pierwszy weekend sierpnia – w przedostatni dzień TKB, jednocześnie kilka dni przed tradycyjnym terminem podpalania hudy. Huda może sięgać nawet 30 m, jest wykonana z drewnianych żerdzi, desek i wypełniona suszem.
Obrzęd jest praktykowany nadal również w Rajczy, współcześnie towarzyszy imprezie Wawrzyńcowe Jarmarki.
13 lipca 2023 roku Wawrzyńcowe Hudy zostały wpisane na polską Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. 1
The text above is adapted from the Wikipedia article “Wawrzyńcowe Hudy”, available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 licence. 1
Wawrzyńcowe Hudy is recorded in open cultural data. The structured record cited below does not describe the practice, and this entry has not yet been reviewed by a person familiar with the tradition. 2